Ba loại Thành hoàng: nhiên thần, nhân thần, thiên thần và cách nhận ra thần làng
Thành hoàng làng có thể là thần núi sông, là người có công hay là vị thần từ trời xuống. Bài giải thích ba nhóm và cách đọc thần tích để biết làng thờ ai.
#nhân thần
Vì sao người Việt thờ người có công làm thần: con đường từ người thật thành nhân thần
Từ danh tướng, vua chúa đến người lập làng, nhiều người có thật đã thành thần được thờ. Bài giải thích con đường thần hoá qua sách, sắc phong và lời kể.
Hùng Vương thành Quốc Tổ: các vua Hùng được thần hoá qua ngọc phả và thần tích làng
Từ thủ lĩnh thời Văn Lang trong truyền thuyết đến Quốc Tổ được thờ ở hàng trăm làng: bài lần theo các lớp sách, ngọc phả và thần tích làm nên tục thờ vua Hùng.
Trần Hưng Đạo được thần hoá thế nào: từ danh tướng nhà Trần đến Đức Thánh Trần
Một danh tướng có thật trở thành Đức Thánh Trần được thờ khắp nơi. Bài tách lớp sử liệu, lớp truyền thuyết và lớp tục thờ để hiểu quá trình đó cho đúng.
Tục thờ Hai Bà Trưng và các nữ tướng: vì sao nhiều làng Bắc Bộ thờ nữ thần chiến trận
Hai Bà Trưng và các nữ tướng được thờ ở rất nhiều làng Bắc Bộ. Bài kể cách sử và thần tích làng biến những người phụ nữ cầm quân thành nữ thần.
Bà Triệu trong tín ngưỡng xứ Thanh: nữ tướng năm 248 được thờ như bà chúa giữ đất
Bà Triệu khởi nghĩa năm 248 rồi được thờ như vị nữ thần ở xứ Thanh. Bài tách điều sử chép, điều truyền thuyết kể và tục thờ đang sống quanh bà.
Các vua được dân lập đền thờ: Đinh Tiên Hoàng, Lê Đại Hành, tám vua Lý và Ngô Quyền
Vì sao có vua chỉ được thờ ở thái miếu, có vua thành thần của cả vùng? Bài đi qua đền vua Đinh, vua Lê, đền Đô, đền Ngô Quyền và Phùng Hưng để thấy cách thần ho
Lê Lai liều mình cứu chúa: sự tích, tục giỗ "hai mốt Lê Lai, hai hai Lê Lợi"
Vì sao giỗ Lê Lai trước giỗ Lê Lợi một ngày? Bài kể sự tích liều mình cứu chúa theo sử, tục giỗ hai mốt tháng Tám và cách Lê Lai được thờ như một vị thần.
Quan Công trong tín ngưỡng ở Việt Nam: từ võ tướng Tam Quốc thành Quan Thánh Đế Quân
Một võ tướng thời Tam Quốc trở thành Quan Thánh Đế Quân được thờ ở hội quán, chùa Ông và nhiều nơi thờ của người Việt. Bài lần theo con đường thần hoá đó.